Artrozlar, Osteoporoz ve COVID-19 Pandemi Süreci

Pandemi başladığı süreden beri yaklaşık 1.5 yıl geçti. Evde hareketsiz kalma, gün ışığından uzak kalma, COVID geçirenlerin akciğerlerinde ve eklemlerinde bir çok problemle karşı karşıyayız. Bu süreç uzun vadede bir çok tıbbi soruna neden olacaktır. Özellikle belli bir yaşın üstü hastalarımız bu problemlerden çok etkilenmektedirler.

Kış aylarına girmeden havalarında yumuşaması ile dış ortam aktivitelerine dönmek ve hareketi artırmak için birkaç ayımız kaldı.

Hareketsizlik ve gün içi dış ortamdaki güneş ışığından uzak kalma tüm eklemleri ve kemik yapıyı olumsuz etkilemektedir. Belli yaşın üzerindeki hastalarımız aşılarını yaptırıp, daha güvenli olduktan sonra mesafeye uyarak gün ışığında dış ortamda kışa girmeden düz yumuşak zeminde parklarda yürüyüşlerle ve açık ortam deniz gibi
yüzme imkanı varsa, kış aylarında kendileri bekleyen osteoporoz ve eklemlerde hareket sınırlamaları sonrası oluşan artrozlarla daha kolay başedebilirler.

Eklem hareketleri için basit birkaç egzersizle kalça ve diz olmak üzere hareketler günlük hayatın içinde olmalıdır.
Özellikle pandemi de geçirilen hastalık ve izolasyon süreci nedeniyle D vitamini eksikliği olan hastaların bir doktor önerisi ile D vitamin takviyesi almalıdır. Beslenme için özel bir durum, yaz aylarında sebze ve meyve bol olduğu için tüketilerek olumlu sonuçlar alınabilir.

Biraz daha orta yaş ve akciğer problemi ileri olmayan kişilere dış ortamlarda açık alanlarda parklarda yapılacak aktif egzersizlerle bozulan metabolizma akciğer kapasite ve kas kitlesi zayıflamalarının sonuçların en aza indirgeyebilirler. Zorlayıcı performans gerektiren sporları için bir göğüs hastalıkları uzmanın özellikle COVID geçiren hastaların
değerlendirilmesi sonrası sportif aktiviteleri yapabilirler.

“Hareket Hayattır” sloganımızın yaşamımızın bir parçası olmaya devam etmesi dileğiyle sağlıcakla kalın.

Prof. Dr. Bülent BEKTAŞER
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Artroskopik Cerrahi Nasıl Yapılır?

Artroskopik Cerrahi, kısa sürede iyileşme açısından açık ameliyattan daha kolay görülmekle birlikte, yine de hastalığın durumuna göre genel, bölgesel veya lokal anestezi uygulaması ve ameliyathane koşullarında özel alet kullanımı gerektirir. Artroskopi aletinin girebileceği şekilde cildinizde küçük bir delik (yaklaşık 1 cm) ve eklemin başka kısımlarını görebilmek ya da tedavi amaçlı başka aletler için birkaç küçük delik açılabilir.

Artroskopi ile Hangi Hastalıklar Tedavi Edilmektedir

Artroskopi ile sıklıkla tedavi edilen hastalıklar;

– Diz’de menisküs yırtıkları,
– Ön çapraz bağ yırtıkları,
– Arka çapraz bağ yırtıkları,
– Eklem içi kırıklar,
– Kıkırdak lezyonları,
– Omuzda tekrarlayan çıkıklar,
– Rotator manşet tendon yırtıkları,
– Omuz sıkışma hastalığı,
– Tüm eklemlerde zar (siynovia) hastalıkları ve eklem fareleri
– El bilek’te sinir sıkışması (karpal tünel sendromu)

Hangi Durumlarda Artroskopi Yapılabilir

Eklem yaralanmaları ve hastalıklarına tanı koymak için öncelikle hastanın tıbbi öyküsünün alınması, fiziki muayene yapılması ve röntgen, manyetik rezonans görüntüleme, bilgisayarlı tomografi çekilmesi gerekebilir. Bunların sonunda gerekirse daha kesin olarak tanı koymak veya tedavi yapmak için artroskopi yapılabilir.

Artroskopi Nedir

Ortopedik cerrahların eklemin içerisindeki sorunları görmesi, tanı koyması ve tedavi etmesini sağlayan cerrahi işlemdir. Kelime anlamı Yunanca arthro(eklem) ve skopein(bakmak) sözcüklerinin birleşmesi ile oluşur. Artroskopi; ortopedistin eklemin büyüklüğü (diz, el bileği) ile değişmekle birlikte kurşun kalem inceliğinde bir alete yerleştirilmiş bir lens ve aydınlatma sistemi ve bunlara bağlı kamera ile televizyon ekranında, deri üzerinde açılmış küçük deliklerden eklemin içerisindeki yapıları ayrıntılı olarak görmesine yardımcı olur.

Uyluk Adelesi Güçlendirme Egzersizleri

Bir bacağınız dizden bükük, diğeri düz olarak sırtüstü yere uzanın. Düz olan bacağınızı yerden bir karış yüksekliğe kaldırıp bu pozisyonda yaklaşık 10 sn. tutun. Aynı hareketi öbür bacakta da tekrarlayın.

Yüzüstü yere uzanın. Ayaklarınızın altına rulo şekline getirilmiş birkaç havluyu destek olarak koyun. Bu pozisyonda sırayla dizlerinizi gererek ayaklarınızı desteğe bastırın. 10’ar kez tekrarlayın.

Sırt üstü yere uzanın. Dizlerinizin altına rulo şekline getirilmiş birkaç havluyu destek olarak koyun. Ayaklarınızı yukarı kaldırırken dizlerinizi desteğe bastırın. 10’ar kez tekrarlayın.

Aynı hareketi ayak bileklerinize ağırlık olarak koyarak ve ayaklarınızı tek tek kaldırarak tekrarlayın. 10’ar kez tekrarlayın.

Bel Egzersizleri

Fizik tedavi ve Rehabilitasyon Ünitesi Bel Sağlığı İçin Egzersizler gösterilen hareketlere, verilen sıra ile günde 2 defa olmak üzere … tekrar ile başlayınız. Kas kuvvetinde artma ve ağrılarda azalma olduğu zaman tekrar sayısını her gün artırınız. Özellikle başlangıçta aşırıya kaçmayınız. Egzersizden sonra hafif ve bir kaç dakika süren rahatsızlık önemsizdir, rahatsızlık şiddetli olursa ve 15-20 dakikadan fazla sürerse doktorunuza danışmadan devam etmeyiniz. Egzersizler sert bir zemin üzerinde yapılmalı, ani hareketlerden kaçınılmalıdır. Başlamadan yapılacak sıcak tedavisi  kaslarınızın gevşemesine yardımcı olabilir.

Dinlenme Pozisyonu

Sırtüstü yatar pozisyonda iken dizlerinizin altına bir yastık koyunuz ve bu pozisyonu 5-20 dk. muhafaza ediniz.

Egzersizler

1. Sırtüstü yatar pozisyonda, ayağınızı bir çarşafla tutup bacağınızı düz yukarı kaldırıp esnetiniz. 10’a kadar sayınız ve gevşetiniz. Diğer bacağınızı düz tutmaya ve yataktan kaldırmamaya özen gösteriniz.

2. Sırtüstü yatar pozisyonda bir dizinizi düz tutarken, diğer dizinizi göğsünüze çekip, esnetiniz, 10’a kadar sayınız ve gevşetiniz. Diğer bacağınızı düz tutmaya ve yataktan kaldırmamaya özen gösteriniz.

3. Sırtüstü yatar pozisyonda 2 dizinizi birden göğsünüze çekip, esnetiniz, 10’a kadar sayınız ve gevşetiniz.

4. Düz bir zeminde sırtüstü uzanınız, dizlerinizi bükünüz, ayak tabanı yere tam basar şekilde olsun. karın kaslarınızı kasarak belinizi yere doğru bastırınız, 10’a kadar sayınız ve gevşetiniz (hareketi ellerinizi bel çukuruna koyarak kontrol edebilirsiniz)

5. Sırtüstü yatar pozisyonda, dizler bükülü ve sabit iken, kollarınız düz, ellerinizle mümkün olduğu kadar dizlerinize uzanarak, baş ve omuzlarınızı yataktan kaldırınız, 5’e kadar sayınız ve gevşetiniz.

6. Sırtüstü yatar pozisyonda ve dizler bükülü ve sabit iken çapraz yanlara doğru ellerinizle dizlerinize uzanınız, 5’e kadar sayınız ve gevşeyiniz.

7. Yüzükoyun yatar pozisyonda, kollar düz iken, ellerinizi arkaya doğru kaldırınız, daha sonra baş ve omuzlarınızı yataktan kaldırıp 5’e kadar sayınız ve gevşeyiniz.

8. Yüzükoyun yatar pozisyonda kalça kaslarınızı sıkınız, 5’e kadar sayınız ve gevşeyiniz.

9. Emekleme pozisyonu alınız, belinizi aşağı yukarı hafifçe hareket ettirirken aynı zamanda başınızı da ters yönde hareket ettirerek bel kaslarınızı çalıştırınız.

Bel Sağlığını Korumak İçin Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

  • Sert yatakta yatınız. Genellikle sırtüstü, dizler hafif bükülü olacak şekilde dizlerinizin altına yastık koyarak veya yan yatışta bacaklarınız kalça ve dizden bükülü olarak yatınız.
  • Yataktan kalkarken önce bir tarafa doğru dönüp, bacaklarınızı bükünüz, daha sonra yan olarak ellerinizi kullanarak tüm gövdenizi kaldırınız ve oturunuz.
  • Otururken sert sandalyede omurganız dik olarak, bir veya her iki diziniz kalçanızdan daha yukarıda olacak şekilde oturunuz. Uzun süre oturmaktan kaçınınız.
  • Uzun süre ayakta durmanız gerekirse bir ayağınızın altına yükseklik koyunuz.
  • Yürürken vücut ağırlığınızı ayak parmaklarınızın üzerinde değil, topuklarınızın üzerinde taşımaya özen gösteriniz.
  • Kesinlikle sıfır topuklu veya yüksek topuklu ayakkabılar giymeyiniz, ayakkabı topuk yüksekliğinin 2-2,5 cm olmasına özen gösteriniz.
  • Merdiven çıkarken, yokuş çıkar gibi gövdenizi hafifçe öne eğiniz.
  • Yerden bir şey alırken ya da kaldırırken belden eğilmeyiniz, dizlerinizi hafifçe bükünüz ve kalkarken bacak kaslarınızı kullanınız.
  • Herhangi bir işi beliniz yarı bükülmüş veya eğikken yapmamaya özen gösteriniz, yan tarafınızdan bir eşya alacaksanız mutlaka vücudunuzla tam dönünüz ve belden yana eğik pozisyonda eşya taşımayınız.
  • Bir şey taşırken onu vücudunuza yakın bir şekilde taşıyınız, aşırı yük taşımamaya özen gösteriniz.
  • Ani ve aşırı zorlayıcı hareketlerden kesinlikle kaçınınız.
1 2